ETÇİ IRKLARDA
BESLEME

BESİ ÇİFTLİĞİ YÖNETİMİ

Sığır besiciliği, uygun bakım ve besleme yapılarak, miktar ve kalitesi yüksek et elde etmek için hayvanların kesim olgunluğuna getirilmesi amacıyla yapılan faaliyettir. Besicilikte amaç, en yüksek canlı ağırlığa en kısa sürede ve en ekonomik biçimde ulaşmanın sağlanmasıdır.

 

Besicilikte canlı ağırlık artışı ve yemden yararlanma oranı 'Besi Performansı' olarak belirtilmektedir. Ayrıca beside günlük canlı ağırlık artış yanı sıra elde edilen etin kalitesi de hayvanların genotipleri yanında, cinsiyet, yaş ve konformasyon gibi faktörlerden de önemli düzeyde etkilenmektedir.

 

Besi yöntemi ne olursa olsun yapılan uygulamanın yapılacak tartım ve ölçümlerle değerlendirilmesi gerekir. 

 

BESİ PERFORMANSI

IRK : Etçi ırklar daha hızlı ve ekonomik olarak istenilen canlı ağırlığa ulaşırlar. Etçi ırklar daha yavaş gelişmekle birlikte besi sonu canlı ağırlıkları daha yüksek olur. Ülkemizde besiye alınan hayvanların %65'ini yerli sığır ırkları, %35'ini ise kültür ırkı ve melezi sığırlar oluşturmaktadır. Kültür ırkları: En yaygın olanları Holstein, Montafon ve Simental'dir. Günlük canlı ağırlık artışı 1400-1600 g civarındadır. Melezlerde ise 1100–1500 gr arasındadır. Etçi ırklarda (Angus, Charoles, Limousin gibi) ise 1500-1700 g/gün canlı ağırlık kazancı elde edilebilmektedir. Yerli ırkların besi kabiliyeti, kültür ırklarına göre düşüktür.

YAŞ : Yaşlı hayvanlarda canlı ağırlık kazancı yağlanma şeklinde olduğundan 1 kg canlı ağırlık kazancı için gerekli yem miktarı genç hayvanlara göre ciddi miktarda yükselir. Bu yüzden erkek danalar 6-8 ay boyunca iskelet büyümesi sağlanıp sonra besiye alınmalıdır.

CİNSİYET : Besi erkek hayvanlarla yapılır. Erkek danalar dişilere göre daha hızlı ağırlık kazanırlar. Daha az yem tüketirler. Karkasları daha yağsız olur.

 

İTHAL VEYA PAZARDAN ALINAN HAYVANLARIN BESİYE HAZIRLANMASI

  • Mutlaka işletmedeki diğer hayvanlardan ayrı bir yerde muhafaza edilmeli, bulaşıcı hastalıklar gözardı edilmemelidir.
  • Taşıma stresinden derhal kurtulabilmesi için temiz ve dezenfekte edilmiş padoklara yerleştirilmelidir. Vitamin, ağrı kesici takviyesi yapılmalıdır.
  • Bölmelerde hayvan başına ayrılacak alan alan için sıkışıklık olmayacak şekilde her hayvanın yemlik yeri olması sağlanmalıdır.
  • Hayvanlar kilolarına göre gruplandırılmalıdır. İç dış parazit mücadelesi yapılmalıdır.
  • Hayvanlar dinlendikten sonra temiz su daimi şekilde kolay ulaşabilir olmalıdır.
  • Koruyucu aşıları yapılmalıdır. Bunun için boyun kilidi veya aşı yolu bulunmalıdır.
  • İşletmeye yeni gelmiş hayvanların yemliklerinde;
    • gün orta kaliteli ve sınırlı miktarda kuru ot bulundurulmalıdır. Kuru ot ile 1 kg’a kadar kesif yem de konabilir.
    • gün aynı yemlemeye devam edilebilir.
    • günde kesif yem miktarı 2 kg’a çıkarılabilir. Eğer rasyonda faklı kaba yemler kullanılacaksa 3. günden sonra rasyonda azar azar bu yemler kullanılmalı ve hayvanların bu yemlere adaptasyonu sağlanmalıdır.

 

BESİ HAYVANLARINDA BESİN MADDE GEREKSİNİMİ

KURU MADDE TÜKETİMİ: Canlı ağırlık, mevsim, rasyonun nem içeriği gibi faktörlere bağlı olmakla birlikte besideki hayvanlar canlı ağırlıklarının %2-2.5’u kuru madde tüketirler.

PROTEİN GEREKSİNİMİ: Beside eğer hayvanlar çok genç değiller ise, rasyon protein düzeyi önemli değildir. 250-300  kg canlı ağırlığa kadar %14-16 ham protein, 300 kg’ın üzerindeki canlı ağırlıkta ise %12-14 ham protein gereksinmeyi karşılamaktadır. Protein düzeyi ve kalitesi genç hayvanlarda canlı ağırlık kazancını ve yemden yararlanmayı iyileştirebilirken, karkas kalitesinde çok etkili değildir.

ENERJİ GEREKSİNİMİ: Beside en önemli besin maddesi enerjidir. Canlı ağırlık kazancı ve yemden yararlanma rasyonun enerji düzeyi ile ilgilidir. Rasyon enerji düzeyi rasyonda kesif yem oranının artmasıyla artar. Yüksek enerji canlı ağırlık kazancını artırır ve kg canlı ağırlık kazancı için tüketilen yem miktarını azaltır. Ancak karkasın daha yağlı olmasına neden olur. Yoğun beside kesif yem oranı %80-90’lara çıkarılması gerekir.

SU: Besideki hayvanlarda toplam yem ve besin madde alımı canlı ağırlık kazancının iyileşmesi açısından temel gereksinimdir. Yeterince su tüketmeyen hayvanlarda sindirim aktivitesi sağlıklı bir şekilde gerçekleşmediğinden yem tüketimi  düşer. Bu bakımdan genellikle göz ardı edilen su ihtiyacı üzerinde dikkat sarf edilmesi önemlidir.

VİTAMİN MİNERAL TAKVİYESİ: Yemin enerji ve proteinin etkin kullanımı, yaşamsal faaliyetlerin sağlıklı bir şekilde gerçekleşmesi açısından vitamin ve mineral gereksinmelerinin dengelenmesi gerekir.